«یک قهرمان بلامنازع کشتی، حداکثر 40 میلیون تومان در سال درآمد دارد. اگر پخش زنده مسابقات کشتی و تبلیغ برای این رشته ورزشی جدی‌تر گرفته شود، ممکن است طرفداران این رشته ورزشی در نتیجه سطح درآمد ورزشکاران آن افزایش پیدا کند». این‌ها سخنانی کسی است که در فاصله سال‌های 1997 تا 2004 میلادی، مدال‌های مختلف جهانی و آسیایی را درو کرد و خودش را به عنوان قهرمان بلامنازع کشتی ایران به مردم شناساند. علیرضا رضایی که به قول خودش به خاطر عملی که روی زانوهایش انجام شد، فعالیتش را در عرصه کشتی کم کرده، این روزها مدیر باشگاه ورزشی شهید تسلیمی است و در حال کارآفرینی در رشته ورزش: «می‌توانستیم فضای این باشگاه را فقط به بدن‌سازی اختصاص دهیم ولی در حال حاضر این باشگاه، در 10 رشته ورزشی فعالیت می‌کند و قاعدتا مربیان بسیاری با این 10 رشته، جذب بازار کار شده‌اند».

علیرضا رضایی، سال 1355 در تهران متولد شد، مدرک کارشناسی تربیت بدنی دارد، در رشته رزمی وشو، هندبال و فوتبال فعالیت کرده و از سال 68 به کشتی علاقه‌مند شده است. به طوری که در سال 69 در رشته کشتی در سطح تهران در رده سنی نونهالان رتبه اول را کسب کرد و از سال 71 به عضویت تیم ملی در آمد. او از جمله کسانی است که می‌تواند درباره این رشته ورزشی صحبت و علاقه‌مندان به این رشته را از چند و چون کار با خبر کند. برای رسیدن به این هدف، با او به گفت‌وگو نشستیم.

شما پس از به پایان رسیدن دوران حرفه‌ای ورزشتان فعالیت ورزشی دیگری داشتید؟

بله، من تا 2 سال بعد از المپیک کشتی می‌گرفتم اما بعد از اینکه 2 بار زانویم را عمل کردم، فعالیتم کمتر از گذشته شد و فعالیت حرفه‌ای‌ام می‌شود گفت کاملا قطع شد. مربیگری را نه به صورت حرفه‌ای بلکه در باشگاهی که خودم کشتی را شروع کردم، کنار اولین مربی‌ام پی گرفتم و در حال حاضر، تجربیاتم را هر چقدر هم که کم باشد، در اختیار جوان‌ترها قرار می‌دهم. 

چرا مربیگری را به صورت حرفه‌ای ادامه نداده یا نمی‌دهید؟

انگیزه‌ای برای مربیگری حرفه‌ای ندارم. به نظرم انگیزه این کار باید به وجود بیاید. 

پس یعنی قصد دارید اگر انگیزه‌اش به وجود بیاید، مربیگری را به صورت حرفه‌ای انجام دهید؟

راستش به صورت تمام‌وقت به نظرم ناممکن می‌آید. ولی همین الان هم یک روز در میان به شاگردهای علاقه‌مند، تعلیمات و برنامه‌های خاص می‌دهم و با آن‌ها در ارتباطم، ولی درآمد خاصی از این کار ندارم. 

نقش مدیریت را در هر رشته ورزشی مانند کشتی، چگونه ارزیابی می‌کنید؟

مدیریت، 100 درصد مهم است. خط مشی و نگرش مدیر می‌تواند به جامعه هر رشته ورزشی خط دهد و آن ورزش را بیشتر به سمت جلو هدایت کند.  

به نظر شما در حال حاضر، چه مدیری و با چه عملکردی می‌تواند شایسته کشتی ایران باشد؟

راستش آقای یزدانی‌خرم مدیر بدی نیست ولی چون کشتی را نمی‌شناسد، باید آزمون و خطای بیشتری انجام دهد تا به اهدافی که می‌خواهد برسد.

در حال حاضر بسیاری از مردم خصوصا جوانان فکر می‌کنند مدال‌آوران درآمد بالا و موقعیت شغلی خوبی دارند. آیا شما از درآمد ورزشی‌تان راضی‌اید؟

وضعیت درآمدها در کشتی به این شکل نیست. شاید در ورزش‌های دیگر، نام‌آوران وضعیت خوبی داشته باشند ولی متاسفانه در کشتی این‌گونه نیست.  

مثل اینکه این‌گونه درآمدها فقط در ورزش‌های تیمی وجود دارد.

بله. حتی اگر در برخی ورزش‌های تیمی، موفقیت خاصی هم وجود نداشته باشد، درآمد اعضا به صورت غیرمعقولی بالاست و همین امر باعث افت انگیزه میان افرادی می‌شود که می‌خواهند ورزش را به صورت حرفه‌ای شروع کنند. در صورتی که سختی ورزش‌های انفرادی مثل کشتی و جودو خیلی بیشتر است. 

آیا نداشتن امنیت شغلی در این رشته‌ها نیز در افت انگیزه جوانان، دخیل بوده است؟

دقیقا، چون برای این کار باید ریسک کرد و گاهی آینده را به خطر انداخت. 

به نظر شما اگر ورزشکاران ایرانی از نظر مالی تامین باشند، ممکن است سطح ورزش ما بالاتر رود؟

در ورزشی مانند فوتبال، تامین مالی فوتبالیست‌ها باعث افت زیاد کارشان می‌شود. به نظر من، باید میانه‌رو باشیم. برخی موارد، در بعضی ورزش‌ها آن‌قدر روی مسائل مالی تمرکز می‌شود که ورزشکار تمرکز خود را روی ورزش از دست می‌دهد. از سوی دیگر، بی‌توجهی مسئولان به مسائل مادی هم باعث افت ورزشکاران می‌شود. بهتر است نحوه پرداخت‌های مالی، به صورت نمودار و به حق باشد.  

آیا قراردادهای هنگفت در کشتی هم وجود دارد؟

نه به هیچ وجه، یک قهرمان بلامنازع کشتی، حداکثر 40 میلیون تومان در سال درآمد دارد. البته این را هم بگویم که این‌گونه قراردادها فقط مخصوص 2 یا سه تیم در لیگ کشتی است و این یعنی هیچ. 

چه راه حلی پیشنهاد می‌کنید؟

به نظر من، همین مقدار که تبلیغ برای ورزش‌های تیمی وجود دارد، برای ورزشی مثل کشتی هم لازم است. از سوی دیگر پخش مسابقات زنده نیز باید به طور جدی‌تر پیگیری شود. 

پس چرا ورزش‌هایی مثل فوتبال که توجه گسترده‌ای به آن‌ها می‌شود، بازده کمی دارند؟

این مسئله به عملکرد مسئولان ورزشی کشورمان و به طور مستقیم به سرمایه‌گذاری در ورزش‌های دیگر هم بستگی دارد. 

چرا هنگامی که ورزشکاران مطرح و سرشناس مثل حسین رضازاده، ناصر حجازی و... در تبلیغات شرکت می‌کنند، سیل گسترده‌ای از انتقادات به سوی آن‌ها روانه می‌شود؟

این هم دوباره برمی‌گردد به اینکه ورزشکاران احساس مطمئنی از آینده خود ندارند. به نظر من مشکلی برای حضور در تبلیغات وجود ندارد چون این دوره و زمانه، دنیای تبلیغات است. ولی باز هم ما باید شرایط و سرمایه‌گذاری را به سمتی سوق دهیم که همین ورزشکاران، امکان این را داشته باشند تا برای کالاها یا خدمات داخلی تبلیغ کنند؛ باید زمینه‌ای فراهم آوریم تا خودمان از الگوهای ورزشی‌مان استفاده کنیم. 

در مورد مدیریت باشگاه شهید تسلیمی توضیح می‌دهید که چگونه این مسئولیت را پذیرفتید؟

بعد از کسب عنوان قهرمانی، سعی کردم در مسیر و دنیای ورزش حرکت کنم و با توجه به قراردادی که میان بنده و اداره کل تربیت بدنی استان تهران منعقد شد، به عنوان مدیر این مجموعه مشغول خدمت شدم. 

شما مدیریت همین باشگاه را ترجیح می‌دهید یا فعالیتی در زمینه مربوط به کشتی؟

تفاوتی ندارد. اگر شرایط مهیا باشد، هر 2 کار را دوست دارم چون تجربه و تمام زندگی من کشتی است. البته از آنجایی که محیط اینجا ورزشی است، باز هم می‌گویم تفاوتی ندارد. 

شهرت شما چقدر در جذب مردم به این باشگاه موثر بوده است؟

اگر تبلیغی با اسم من انجام شده فقط به این منظور بوده که مردم بدانند یک شخص ورزشی پشت این مسئله است و آسوده خاطر به ورزش رو بیاورند. این مسئله، جنبه تبلیغاتی آنچنانی ندارد. 

اگر جوانی از شما راهنمایی بخواهد، آیا توصیه می‌کنید تمام مشغله و فکرش را به ورزش اختصاص دهد؟

البته که نه. ولی اگر عاشق ورزش باشد، باید او را متقاعد کرد زندگی فقط بعد درآمد یا شهرت نیست و باید به جنبه‌های دیگر نیز فکر کرد. جوانان باید توجهی ویژه به تحصیلات داشته باشند و تمام این ابعاد را با برنامه‌ریزی در کنار هم ایجاد کنند. 

تا به حال، به فکر کارآفرینی در زمینه ورزشی بوده‌اید؟

بله، مثلا ما می‌توانستیم فضای این باشگاه را فقط به بدن‌سازی اختصاص دهیم ولی در حال حاضر این باشگاه در رشته ورزشی فعالیت می‌کند و قاعدتا مربیان بسیاری با این 10 رشته جذب بازار کار شده‌اند. 

پس شما دوست دارید کارآفرینی را در زمینه ورزشی ادامه دهید؟

بله. چه جایی امن‌تر و بهتر از ورزش؛ زمینه‌ای که از نظر روحی و جسمی به مردم کمک می‌کند. برای من، بهترین مکان برای کارآفرینی همین ورزش و تبلیغ برای ورزش، بهترین تبلیغ است. 

آیا نسبت به خانواده، دوستان، آشنایان و مردمی که شما را فقط از طریق تلویزیون می‌بینند، احساس مسئولیت می‌کنید؟

البته. من سعی می‌کنم همیشه به آن‌ها نزدیک باشم و همه چیزم را مدیون آن‌ها می‌دانم و از خدا می‌خواهم در آینده هم خدمتگزارشان باشم و همان طور که گفتم اگر موفقیتی هم در ورزش بوده، حاصل تلاش همگانی بوده هم خودم، مادرم و برادرم خانواده، مربیان و مردم؛ این‌ها مانند اضلاع مربعند که اگر هر کدامشان نبودند، این مربع هیچ‌گاه تشکیل نمی‌شد.  

وضعیت بیمه ورزشکاران چگونه است؟

در زمان مهندس مهرعلی‌زاده یک صندوق حمایت از ورزشکاران ایجاد شد که در حال حاضر، مسائل مربوط به صندوق در حال تکمیل شدن است. با آمدن دکتر سعیدلو هم وعده‌های خوبی به گوش می‌رسد که حرکتی پسندیده و خوشحال‌کننده است و بیمه درمان و حقوق ورزشکاران افتخارآفرین، از آن صندوق تامین می‌شود که در گذشته نبوده است. 

آیا شما احساس مسئولیت را این‌گونه نمی‌بینید که وارد عرصه مربیگری کشتی شوید و تجارب و دانسته‌هایتان را در اختیار دیگر افراد بگذارید؟

بله. اکنون نیز این کار را انجام می‌دهم، روزهای فرد در باشگاه ایزد فردوسی به رایگان، آموزش کشتی می‌دهم و حدودا 80 شاگرد دارم. من به میزان توانایی خودم به دیگران آموزش می‌دهم. 

آیا این روزها والدین حاضرند فرزندان خود را به ورزشی مثل کشتی بفرستند؟

کشتی، ورزشی سخت و پرآسیب است ولی در عین حال، ورزشی اصیل و پرسابقه محسوب می‌شود، خیلی‌ها به آن علاقه دارند و در کلاس‌ها حاضر می‌شوند. لازم به ذکر است ورزشکاران در گذشته آسیب‌های فراوانی می‌دیدند که الان کمتر شده است. از سوی دیگر دانش مربیان بالاتر رفته، برنامه‌ریزی‌های آموزشی منظم‌تر شده و همین امر باعث شده تا دوباره اعتماد والدین جلب شود و باز هم فرزندانشان را به کلاس‌های کشتی بفرستند. اما چون ورزش‌های دیگر آسان‌تر و کم‌آسیب‌ترند و در آینده هم از نظر مادی بیشتر تامینشان می‌کنند، این‌ها همه انگیزه‌ای می‌شودکه قسمتی از توجه مردم از کشتی سلب و تمایلشان به دیگر رشته‌های ورزشی بیشتر شود. 

در حال حاضر، کمتر از قبل در سکوهای جهانی دیده می‌شویم. دلیل افت چند ساله کشتی ما چیست؟

این درست نیست. ما هیچ وقت در حد قدرت اول مطلق جهانی نبوده‌ایم ولی در سطح آسیا خوب می‌درخشیدیم. به هر حال کشورهای دیگر هم بدون فعالیت نمی‌نشینند، سرمایه‌گذاری‌های کلانی انجام می‌دهند و روش‌های تمرین را مرتبا به‌روزرسانی می‌کنند. دلیل دیگر این است که مدال‌آوری در ورزش کشتی، برای ورزشکاران ما به یک وظیفه تبدیل شده است. در صورتی که در ورزش‌های دیگر با کسب کوچک‌ترین موفقیتی که شاید در برابر کشتی ایران ناچیز باشد، مسئولان بسیار خوشحال می‌شوند و توجهشان را چند برابر به ورزشکاران آن جلب می‌کنند. خب طبیعتا وقتی شما به یک چیز بی‌توجه باشید باید منتظر عواقب آن هم باشید. حتی شما اگر یک مربی کشتی را با یک مربی فوتبال یا والیبال مقایسه کنید، می‌بینید که چه از نظر درآمد و چه از نظر جایگاه، تفاوت چشمگیری وجود دارد که همین‌ها به مرور زمان باعث رکود می‌شود.

در زمان‌های گذشته و در تمام اوزان، کشتی‌گیرانی داشته‌ایم که مدت‌‌ها آماده و روی فرم بوده‌اند. الان کار مفید کشتی‌گیران بسیار کم شده  و ورزشکاران بسیار افت و خیز می‌کنند. دلیل را چگونه می‌بینید؟

در حال حاضر در ورزش کشتی، ورزشکاران کوچک‌ترین افتخاری که کسب می‌کنند به دلیل اینکه آینده مالی خود را در خطر می‌بینند، سریع دنبال بحث‌های مادی زندگی می‌روند، به فکر تامین هزینه‌های خانواده می‌افتند و همین مسئله باعث می‌شود از مسیر اصلی کشتی خارج شوند، به مسائل مادی کشیده شوند و تمرکز ذهنی خود در مورد چگونگی کشتی گرفتن و مسائل ورزشی را از دست بدهند. در این صورت، طبیعی به نظر می‌رسد استمرار حضور کشتی‌گیر برای حضور پررنگ در تیم ملی، از بین برود.

علیرضا رضایی در دوران فعالیت خود توانسته مقام‌های بسیاری را کسب کند. برخی از مقام‌های او در سطوح مختلف عبارتند از:

قهرمان نوجوانان جهان (1992)

کسب مدال نقره در مسابقات ارتش‌های جهان ایتالیا (1997)

قهرمان اول بازی‌های المپیک آسیایی در باکوک تایلند (1998)

کسب مدال طلا در بازی‌های قهرمانی آسیایی ازبکستان (1999)

کسب مدال برنز در مسابقات آسیایی چین (2000)

کسب 2 برنز در مسابقات جام جهانی (2000)

کسب مدال نقره در مسابقات آسیایی مغولستان (2001)

کسب مدال طلا در مسابقات آسیایی هندوستان (2003)

کسب مدال برنز در مسابقات آسیایی هندوستان (2003)

کسب مدال طلا در مسابقات دانشجویان جهان لهستان (2004)