این هفته با توجه به پیش رو داشتن روز اصناف، سراغ اتحادیه صنف درودگران و مبل‌سازان ایران رفتیم که 5 هزار عضو حقیقی و دائمی دارد. این صنف مشتمل بر 17 رسته است که عبارتند از: نجاری، رویه‌کوبی، فروشندگی مصنوعات چوبی (به استثنای درب و پنجره پیش‌ساخته)، چوب‌بری، قاب‌سازی، معرق‌کاری، خاتم‌کاری، کابینت‌سازی چوبی آشپزخانه، پرس‌کاری چوبی، قالب‌سازی چوبی کفش و غیره، جعبه‌کاری، منبت‌کاری، کلاف‌سازی (ساده، منبت، صندلی حصیری و حصیربافی)، رنگ‌کاری چوبی (به استثنای کارهای ساختمانی)، خراطی، تولید و عرضه مبل، درودگری، دفتر کار و اتاق‌سازی چوبی کامیون.

 با سیدحمید سیدآقاخان، رئیس هیئت سرپرستی اتحادیه و رویه‌کوب، محمدحسن طوسی، خزانه‌دار، تولیدکننده و فروشگاه‌دار و مهدی کلهری، نایب رئیس و تولیدکننده صنایع چوبی و درباره شغلشان گفت‌وگو کرده‌ایم. 

پیشینه کار شما در زمینه رویه‌کوبی مبل به چه زمانی برمی‌گردد؟

سیدآقاخان: در زمان ما بچه‌ها هم باید کار می‌کردند. معمولا امتحان‌های مدرسه را که می‌دادند برای تعطیلات تابستان نزد کسبه محل، مشغول به کار می‌شدند تا فن بیاموزند. تمامی کسانی که امروز در صنف ما پیشکسوت به شمار می‌آیند، روزی کارشان را از پادویی آغاز کرده‌اند و اکنون توانسته‌اند روی پای خودشان بایستند. من هم کارم را از شاگردی در کارگاه‌ها شروع کردم. کارم رویه‌کوبی مبل بود. متاسفانه این روحیه، امروزه در جوانان دیده نمی‌شود. جوانان امروز به دنبال پشت میزنشینی‌اند. 

اولین حقوقی که گرفتید، چقدر بود؟

سیدآقاخان: حقوق من روزی 5 ریال یا شاید یک تومان بود. 

تفاوت افرادی که بدون تحصیل وارد این کار می‌شوند با افراد تحصیل‌کرده شاغل در این رشته چیست؟

سیدآقاخان: به طور طبیعی، افراد تحصیل‌کرده موفق‌ترند، چون کار را دقیق‌تر انجام می‌دهند اما تحصیل، بدون آموزش عملی کنار یک فرد باتجربه، کافی نیست. بنابراین، تحصیلات و تجربه در کنار استعداد و علاقه می‌توانند موفقیت را به بار آورند. 

دغدغه صنف شما چیست؟

سیدآقاخان: دغدغه‌های این صنف بسیار است. به طور مثال، میزان مالیاتی که ما باید هر سال به وزارت دارایی بپردازیم، مبلغ بالایی است. پیش از انقلاب اسلامی ما مالیات پرداخت نمی‌کردیم اما بعد از آن که قرار شد مالیات بدهیم، میزان آن از 2 یا 3 هزار تومان تجاوز نمی‌کرد. این مبلغ امسال به یک میلیون و 800 هزار تومان رسیده و من هم مجبورم این مبلغ را از مردم بگیرم. این موضوع، موجب بالا رفتن قیمت محصولات صنعت چوب می‌شود. برخی هم از کیفیت کار کم می‌کنند که آن هم به نارضایتی مصرف‌کننده می‌انجامد. این در حالی است که عنوان مالیات بر درآمد به کار می‌رود یعنی میزان مالیات باید بر اساس میزان درآمد، تعیین شود. دولت، مالیات را بر مبنای مالیات سال گذشته تعیین می‌کند. این موضوع، موجب سلب اعتماد حرفه‌مندان از مسئولان می‌شود. در هیچ یک از کشورهای دنیا این‌قدر افزایش مالیات وجود ندارد. شهرداری هم که حتی بابت رنگ کردن ساختمان از ما عوارض می‌گیرد. یکی دیگر از مشکلات، گرانی مواد است. به طور مثال امسال 15 درصد روی قیمت نئوپان آمده است. 

واردات صنایع چوبی روی بازار کار شما چه تاثیری دارد؟

سیدآقاخان: واردات بی‌رویه مبلمان به کشور، موجب تعطیلی بیشتر کارخانه‌های ما شده است. ما هنرمندان بسیاری در کشور داریم و با این حال، از کشورهای دیگر کالا وارد می‌کنیم. تاسف‌آور است که فروشگاه‌های صنایع دستی تعطیل و به فروشگاه‌های لوازم خانگی تبدیل شده‌اند. حداقل دولت از نماینده صنف ما بخواهد تا در زمینه واردات به صورت رایگان به آن‌ها مشاوره دهیم. غیر از واردات صنایع چوبی، واردات مواد نامرغوب هم یکی دیگر از مشکلات ما است. جنس‌هایی که از چین وارد ایران می‌شوند، چوب نیستند، بلکه مواد نمای چوبی دارند. محصولات چین به دلیل نامرغوب بودن مواد آن‌ها، دوام ندارند، اما چون ارزانند، مردم از خرید آن استقبال می‌کنند.  

اینکه مردم محصولات خارجی را به تولیدات داخلی ترجیح می‌دهند، به دلیل وجود یک مشکل فرهنگی در جامعه است.

طوسی: البته که همین طور است. دولت باید در این زمینه فرهنگ‌سازی کند. تولید داخلی پیشرفت نمی‌کند مگر با اعتماد و خرید هم‌وطنان. موضوع دیگر اینکه الان خیابان ولی‌عصر را یک‌طرفه کرده‌اند. سراسر این خیابان فروشگاه‌های صنایع چوبی قرار دارند که همگی در انتظار تعطیلی‌اند.

به نظر شما تحصیلات چه تاثیری روی صنعت چوب دارد؟

سیدآقاخان: طبیعی است تحصیلات، کیفیت کار را بالا می‌برد. تحصیل‌کرده‌های ما باید در زمینه طراحی فعالیت ویژه‌ای داشته باشند. طراحی در ایران ضعیف است چون طراحان ما هنوز به شکل سنتی کار می‌کنند. تحصیلات باید با تجربه کاری آمیخته شود تا نتیجه مطلوب را حاصل کند. البته در تحصیل رشته‌های این صنف، محدودیت نیز وجود دارد، به طور مثال پسر من که فوق‌دیپلم چوب است، راهی برای ادامه تحصیل ندارد.  

موفقیت خانم‌ها را در زمینه صنعت چوب چگونه ارزیابی می‌کنید؟

سیدآقاخان: خانم‌ها در کارهای ظریف چوب بسیار موفق‌تر از آقایان عمل می‌کنند و کارشان بسیار دقیق‌تر است. مشکل فرهنگی ما استفاده نکردن از خانم‌ها در کارهای صنعتی است. دولت تعیین کرده خانم‌ها باید برای کار در این زمینه حتما مباشر داشته باشند. 

برای رونق دوباره این صنف چه راهکارهایی به نظرتان می‌رسد؟

سیدآقاخان: دستگاه‌های صنعتی ما قدیمی‌اند، در حالی که در همه دنیا کارها با دستگاه‌های جدید انجام می‌شود. دولت باید حمایت کند تا ما بتوانیم امکانات را وارد کنیم و کیفیت محصولات را بالا ببریم. ما از تکنولوژی دنیا خیلی عقبیم. با تمامی این مشکلات، ما در حال حاضر دومین تولیدکننده محصولات صنعت چوب بعد از ایتالیا در جهانیم. هدف ما رسیدن به رتبه اول دنیاست تا بتوانیم محصولات خود را صادر کنیم. هنرمندان ایتالیایی با دستگاه‌های پیشرفته، حمایت دولت و آموزش به رتبه اول رسیده‌اند، اما ما هنوز با روش سنتی و بی هیچ حمایتی کار می‌کنیم. امیدواریم دولت ما را در رسیدن به هدفمان یاری کند. ما برای رسیدن به هدفمان نیاز به امکانات، ابزارآلات پیشرفته، کارگاه و سرمایه داریم. 

با چقدر سرمایه می‌توان در زمینه این صنعت، کارآفرینی کرد؟

سیدآقاخان: ما 2 نوع سرمایه‌گذاری در این زمینه داریم؛ یکی در بخش تولیدکننده کار و دیگری در بخش فروشندگی. تولیدکننده کسی است که تخصص دارد و کار را می‌شناسد اما کسی که در بخش فروشندگی فعالیت می‌کند، فقط علاقه برایش کافی است. البته هستند کسانی که به این کار علاقه‌مندند، اما تخصص ندارند و به صورت شراکتی کارخانه تاسیس کرده‌اند و موفق هم شده‌اند. با این توضیح، میزان سرمایه‌گذاری در این صنف بستگی به کاری دارد که مد نظر فرد است. می‌توان با مبلغی حدود 30 تا 50 میلیون تومان یک مغازه فروشندگی باز کرد اما شاید با 4 میلیارد هم نتوان یک کارخانه کاملا مجهز تاسیس کرد. 

انتظارات شما از دولت چیست؟

سیدآقاخان: ما از دولت انتظار داریم با نماینده هر صنف برای تصویب آئین‌نامه‌ها و قوانین هر صنف مشورت کنند. از ما حمایت کنند اما بر حمایتشان هم نظارت داشته باشند. چند سال پیش دولت زمین‌هایی با کاربری سوله به اتحادیه داد که قرار بود بین اعضا با قیمت متری 28 هزار تومان تقسیم شود، اما یک سری از افراد هیئت‌مدیره وقت به اتفاق چند نفر دیگر با عنوان هیئت امنا زمین‌ها را به نام خود سند زده‌اند. با پیگیری‌های ما این افراد به زندان محکوم شدند. یکی دیگر از خواسته‌های ما این است که کسی که عضو هیئت‌مدیره تعاونی است نباید عضوهیئت مدیره اتحادیه هم باشد، افراد باید وقت داشته باشند تا فعالیتشان ثمربخش باشد. به نظر من شرکت دادن افراد بدون پروانه در نمایشگاه‌ها، درست نیست. بهتر است دولت برای نمایشگاه‌ها از ما نظرخواهی کند. ما حاضریم به آن‌ها مشاوره رایگان دهیم. 

شما درآمدتان در ابتدای کار چقدر بود؟

طوسی: من کار نجاری را با روزی یک تومان شروع کردم و الان خوشبختانه وضع مالی خوبی دارم. 

آقای کلهری شما چه سالی کار خود را شروع کردید؟ در چه رسته‌ای و با چه دستمزدی؟

کلهری: من سال 1342 کار خود را در رسته منبت‌کاری شروع کردم و روزی 10 شاهی می‌گرفتم. 

حداقل و حداکثر درآمد یک نفر در رشته شما چقدر است؟

کلهر: حداقل درآمد، همان حداقلی است که قانون کار تعیین کرده و پورسانت نیز در کارخانه‌ها و فروشگاه‌ها به فعالان این حرفه تعلق می‌گیرد. اما میزان درآمد، گذشته از هنر به خلاقیت نیز بستگی دارد. به طور مثال اگر یک نفر به صورت کارمزدی کار کند، می‌تواند روزی 100 هزار تومان درآمد داشته باشد، در صورتی که اگر روزمزدی کار کند، این درآمد را نخواهد داشت. 

چه شد که به عضویت هیئت‌مدیره اتحادیه درآمدید؟

کلهری: دهم دی سال 86 وزارت بازرگانی از ما سه نفر خواست به مدت شش ماه اتحادیه درودگران را بگردانیم. بعد از آن چون از شیوه کار راضی بودند، تا الان این کار را ادامه داده‌ایم. در این 2 سال و چند ماهی که از این موضوع گذشته، توانسته‌ایم اتحادیه را به‌روز کنیم. توان این صنعت و آنچه میراث گذشتگان است، بسیار زیاد است. هوش و توانایی این صنف بالاست و ما باید بیشتر از این، زمینه فعالیتشان را فراهم کنیم.